کرونا، طاعون بازار انگشتر قم

30 بهمن  1398 بود که به طور رسمی وجود بیماری کرونا در ایران اعلام شد. شهر قم از اولین شهرهای ایران بود که به شدت با این بیماری درگیر شده و خسارات جبران ناپذیری را متحمل شد.این خسارات تنها سلامتی ساکنان این شهر را شامل نشد بلکه کسب و کارهارا نیز به شدت تحت تأثیر خود قرار داد و به قول برخی

کرونا به شهر زد، طاعون به بازار

در این میان هنرمندان صنایع دستی و بخصوص تولیدکنندگان انگشتر قم که حدود نیمی از هنرمندان استان را تشکیل می‌دهند بیشترین فشار و خسارت را متحمل شده و  بسیاری از مغازه ها و کارگاه های انگشترسازی قم تعطیل شدند. رکود ناشی از بیماری کرونا بر تمام صنوف و کسب و کارها تأثیر منفی گذاشته ولی به چند دلیل اثر منفی آن بر تولیدکنندگان انگشتر قم بسیار بیشتر بوده است که در ادامه به تشریح اهم آنها خواهیم پرداخت.

اساسی نبودن تولیدات اعضای خوشه در سبد خرید خانوار

تولیدات هنرمندان انگشترساز قم قالباً انگشترهای نقره مردانه می باشد. این محصولات در دسته زیورآلات قرار گرفته و به همین جهت جزء اقلام اساسی سبد خرید خانوار به حساب نمی آیند از این رو در شرایط بحرانی و رکود اقتصادی خرید این اقلام بسیار کاهش می یابد.

 در ضمن باید توجه داشت که طبق آمار جهانی انگشتر تنها 17 درصد از کل حجم زیورآلات جهان را تشکیل می دهد و این خود سهم بازار محصول تولید اعضای خوشه را کاهش خواهد داشت.  البته باید توجه داشت که این 17 درصد شامل انگشترهای طلا و نقره و … می باشد و محدودیت استفاده از فلز نقره در ساخت انگشتر سهم بازار آن باز کاهش خواهد داد.

سهم بازار انواع جواهرات در بازار جهانی

نکته حائز اهمیت دیگر که باعث آسیب پذیری بیشتر این هنرمندان در شرایط بحرانی می شود، تمرکز بر تولید انگشتر نقره مردانه و عدم توانایی تولید انگشتر زنانه می باشد.همانطور که مستحضر هستید میزان مصرف مردان از زیورآلات بسیار کمتر  زنانه می باشد. همچنین نرخ تعویض و تغییر زیورآلات مردان بسیار کمتر از زیورآلات زنانه است. از این رو سهم بازار انگشتر نقره بسیار محدود می گردد.

همانطور که می دانیم کشور ما چندین سال است که دچار رکود اقتصادی شده و پس از آن وارد رکود تورمی شد. به همین منظور خرید محصولاتی که جزء اقلام اساسی خانوار نمی باشند کاهش یافت. سایر مواردی که به آن اشاره شد نیز باعث کاهش شدیدتر میزان خرید انگشترهای تولید هنرمندان خوشه انگشتر شد. هنرمندان انگشترساز قم درگیر این شرایط بودند که با شیوع بیماری کرونا و شدت پیدا کردن رکود بازار ضربه مهلکی بر بدنه کم جان این هنر وارد شد.

شیوع بیماری کرونا در بدترین زمان ممکن

همانطور که بیان شد بازار انگشتر قم در رکود به سر می برد ولی بازار عید نقطه امیدی برای تولیدکنندگان انگشتر قم بود. به همین منظور بسیاری از تولیدکنندگان و فروشندگان اقدام به تولید و خرید محصولات متنوع جهت عرضه در ایام عید بودند تا بتوانند رکود چندماهه خود را جبران نمایند. با شیوع بیماری کرونا شاهد افزایش رکود در بازار بودیم به صورتی که شرایط از ماه های قبل نیز بدتر شده و تولیدکنندگان وفروشندگان نتوانستند محصولاتی که برای عرضه بازار عید تهیه نموده بودند به فروش برسانند.

در زمان بازدید از پاساژهای اطراف حرم در اسفند ماه گذشته با  یکی از هنرمندانی که مقدار زیادی سنگ فیروزه را برای فروش در ایام عید به صورت چکی خریداری نموده بود صحبت کردم. ایشان  به شدت از عدم فروش آن ها و نزدیک شدن زمان سررسید چک ها نگران بود.

شرایط با بسته شدن تمام پاساژ ها در طول فروردین ماه و اردیبهشت ماه وخیم­تر نیز شد. نکته حائز اهمیت این است که زمانی بیماری کرونا در کشور شیوع پیدا کرد که بسیاری از صاحبان کسب و کار برای تأمین نیاز مشتران خود در زمان عید خریدهای خود را کرده بوده اند و پس از کسادی بازار علاوه بر رکود کسب و کارشان با  فشار سررسید چک های خود مواجه بودند. شاید اگر زودتر از شیوع بیماری مطلع شده بودند می توانستد رکود بازار عید را پیش بینی کرده و حداقل اقدام به خرید اجناس نمی کردند. به همین خاطر است که بیان می کنیم شیوع کرونا در بدترین زمان ممکن بوده است.

رکود بازار انگشتر به خاطر کرونا

کاهش شدید حضور زائر و مسافر

به جهت وجود بارگاه ملکوتی حرم حضرت معصومه (س) ، مسجد مقدس جمکران و سایر بقاء متبرکه، شهر قم سالانه پذیرای جمع کثیری از زائران از سایر شهرهای ایران و کشورهای جهان می باشد. به همین جهت بسیاری از کسب و کارها در قم به حضور این زائران وابستگی شدیدی دارند. خوشه انگشتر قم نیز به جهت حضور زائرانی که دنبال خرید سوغاتی ارزشمند با جنبه مذهبی بودند ، رشد نمود.

در سال گذشته غرفه فروش زیورآلات خوشه در هتل بین المللی قم با حضور وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و استاندار قم افتتاح شد و در همان ابتدای شروع فعالیت چشم انداز روشنی نشان می داد. با انتشار اولین خبر شیوع ویروس کرونا در ایران تمام مسافران خارجی از قم رفتند.هتل به حالت تعطیل درآمده و غرفه نتوانست هزینه­ های ساخت خود را جبران نماید.

با توجه به مواردفوق بسیاری از هنرمندان دیگر توانایی پرداخت هزینه اجاره بهای کارگاه های خود را نداشته و شاهد بسته شدن واحدهای انگشترسازی مستقر در پاساژهای اطراف حرم هستیم. این هنرمندان تغییر شغل داده یا در بهترین حالت  در کارگاه های خانگی مشغول به فعالیت می شوند.