استاد عباس قانع

استاد عباس قانع هنرمند انگشترساز و تولیدکننده زیورآلات سنتی

آدرس: قم خیابان ارم پاساژ الغدیر طبقه 3 بلوک E پلاک 37 نقره سرای قانع

خلاصه سرگذشت

عباس قانع از سازندگان به نام نقره در بازار قم است. وی متولد 1358 است. چهار نسل از اعضای این خانواده، در جوار حرم مطهر بی بی حضرت معصومه به فروشندگی محصولات مختلف از جمله زیورآلات سنتی شهر قم مشغول بودند. پدر، پدربزرگ و جد ایشان طی نسل‌های متوالی از کسبه‌ی قدیم سه راه موزه بودند. از نظر مالک برند قانع، هر برند خوبی دارای پشتوانه‌‌ای خوب و طولانی است. برند در یک شب ساخته نمی‌شود: «ما امروز می‌گوییم برند ولی این چیزی قدیمی است و حتی پدران ما هم به آن اعتقاد داشتند. «آن‌ها می‌گفتند اخلاق است که برند را می‌سازد. ما امروز می‌گوییم برند؛ آن زمان می‌گفتند الکاسب حبیب‌الله. حبیب‌الله یعنی همین برند.

سخنان برگزیده:

  • با ذوق و علاقه می‌رسد هرکاری به معراج کمال
  • هر برند خوبی دارای پشتوانه‌‌ای خوب و طولانی است. برند در یک شب ساخته نمی‌شود
  • مشتری‌مداری که رضای خداوند هم در آن است در طی سال‌های متمادی چیزی است که به ساخته‌شدن برند می‌انجامد
  • شما هنگامی که محصول خوبی می‌سازید خود بازار شما را پیدا خواهد کرد.
  • در هر زمینه‌ای رفاقت، کار را محکم می‌کند. در کار ما شما به صورت مداوم از نظر فکری و یدی تحت فشار هستید

امام جعفرصادق (عليه‌السلام):

مَن باتَ كالّاً مِن طَلَبِ الحَلالِ باتَ مَغفوراً لَهُ.

کسي که به دنبال روزي حلال، روز خود را خسته و درمانده سپري کرده، (بداند كه) شب خود را (نيز) با گناهان آمرزيده سپري خواهد نمود.

بحار، ج ١٠٣، ص ٢

میراث خانوادگی

عباس قانع از سازندگان به نام نقره در بازار قم است. 25 سال است که با نقره سروکار دارد و بارها نیز به عنوان داور و مدرس این رشته انتخاب شده است. اما همجواری با بی‌بی حضرت معصومه (س) که بزرگترین افتخار ایشان است پیشینه‌ای طولانی در خاندان قانع دارد. در حقیقت سرنوشت این خانواده با فروشندگی در جوار حرم گره خورده است. چهار نسل از اعضای این خانواده، در جوار حرم مطهر بی بی حضرت معصومه به فروشندگی محصولات مختلف از جمله زیورآلات سنتی شهر قم مشغول بودند. پدر، پدربزرگ و جد ایشان طی نسل‌های متوالی از کسبه‌ی قدیم سه راه موزه بودند که اکنون در طرح توسعه حرم خراب شده است. همین همجواری با مرکز نقره‌ی قم باعث شد که میل به سازندگی نقره در عباس آقای قانع بیدار شود و در حالی که کار خود را با فروشندگی آغاز کرده بود و 10 سال در آن حرفه بود از 15 سال پیش جذب نقره‌سازی شد و به تدریج با پشتکار فوق‌العاده‌ای که از خود نشان داد به استادکاری سرشناس در این حرفه بدل گردید.

 

یادی از بازار با صفای قدیم

با وجود گذر سال‌ها ایشان همچنان منش و خصلت گذشتگان خود در بازار را به یاد دارد. وی با یادآوری آن دوران می‌گوید: «حتی به یاد دارم روزهایی را که آیت‌الله مرعشی نجفی به مغازه‌ی آقاجانم می‌آمدند و آدابی را رعایت می‌کردیم. در آن زمان به مشتری احترام خاصی گذاشته می‌شد. برخورد با مشتری اول صبح یک آدابی داشت با مشتری آخر شب آدابی دیگر. مشتری در نظر گذشتگان ما فرشته‌ی الهی بود و احترام به او وظیفه تلقی می‌شد. پدران ما بسیار در حلال و حرام دقت می‌کردند و هرچیزی را برای فروش نمی‌آوردند و اصلا امکان نداشت گرانفروشی کنند». وی برای ما از اعتماد بالا در بازار قدیم گفت و اینکه تا چه میزان نسیه رواج داشته است. او حتی به یادمی‌آورد که کسبه‌ی قدیم کرکره‌ی مغازه‌ی خود را نمی‌بستند و فقط پرده می‌کشیدند اما اکنون افسوس می‌خورد که این اعتماد و احترام از بازار رخت بسته است؛ هرچند بسیار تلاش می‌کند این آموزه‌ها را به نسل بعد خود منتقل کند.

استاد عباس قانعی فرد

بهای موفقیت

آقای قانع مرد سرد و گرم روزگار چشیده‌ای است. از روزهای می‌گوید که مجبور است بیست ساعت پشت میز کار کند؛ یا روزهایی که با وضع بد اقتصادی بازار به کلی از رونق می‌افتد و کمتر خریداری برای خرید زیورآلات نقره می‌آید. اما همچنان در این بازار دوام آورده است و مسیر خود را با موفقیت ادامه داده است. وی بهای این موفقیت را در یک چیز می‌داند: پشتکار و لطف خدا. به قول خود او: «جوانانی که برای آموزش اینجا می‌آیند می‌پرسند ما باید چه چیزی بلد باشیم؟چه کار بکنیم؟ نقاشیمان باید خوب باشد؟ من می‌گویم نه. باید پشتکار داشت و علاقه. با ذوق و علاقه می‌رسد هرکاری به معراج کمال. این‌ها بهای موفقیت هستند. حتی در شرایط بد اقتصادی و پایین بودن دستمزدها کسی که در این صنف دید باز و  پشتکار داشته باشد هیچوقت از لحاظ اقتصادی درمانده نمی‌شود».

 

چگونه یک برند ساخته می‌شود؟

از نظر مالک برند قانع، هر برند خوبی دارای پشتوانه‌‌ای خوب و طولانی است. برند در یک شب ساخته نمی‌شود: «ما امروز می‌گوییم برند ولی این چیزی قدیمی است و حتی پدران ما هم به آن اعتقاد داشتند. «آن‌ها می‌گفتند اخلاق است که برند را می‌سازد. ما امروز می‌گوییم برند؛ آن زمان می‌گفتند الکاسب حبیب‌الله. حبیب‌الله یعنی همین برند . کاسب باید اول با اخلاق خوبش برند حبیب‌الله داشته باشد. مشتری‌مدار باشد و جنس با کیفیت به مشتری عرضه کند‌». مشتری‌مداری که رضای خداوند هم در آن است در طی سال‌های متمادی چیزی است که به ساخته‌شدن برند می‌انجامد. «شما هنگامی که محصول خوبی می‌سازید خود بازار شما را پیدا خواهد کرد. تحقیق در بازار و فضای مجازی قطعا به شناخته‌شدن شما کمک خواهد کرد. بهترین تبلیغ، کیفیت کار است». آقای قانع همچنین معتقد است زمانی که محصول دست استادکار از هارمونی و تناسب لازم برخوردار باشد هنردوستان از جوان تا پیر آن را پیدا می‌کنند و همین کلید راه‌یابی محصولات برند قانع به کشورهای دیگر است.

استاد عباس قانعی فرد

آموزش و رفاقت

در کارگاه نقره‌سازی قانع تاکنون حدود هشتاد نفر آموزش دیده‌اند که از این تعداد بسیاری  به بازار کار وارد شده‌اند و زحمت استاد را به ثمر رسانده‌اند. اولین درسی که آقای قانع به شاگردانش می‌دهد این است که اول رفاقت و بعد کار: «در هر زمینه‌ای رفاقت، کار را محکم می‌کند. در کار ما شما به صورت مداوم از نظر فکری و یدی تحت فشار هستید. اگر محیط اطراف شما خوب نباشد شما نه رشد می‌کنید و نه موفق می‌شوید. من کارهای پیش‌پاافتاده‌ی کارگاه مثل تمیزکاری را هم خودم مشارکت می‌کنم و انجام می‌دهم؛ چون رفاقت مهم‌تر از کار است».

 

بازارچه‌ی زیورآلات سنتی نقره

وی با ما از ناامنی بازار می‌گوید که هرگونه هدف‌گذاری بلندمدت برای تولیدکنندگان را سخت می‌کند. شناخته ‌نشدن این هنر در سطح قم، گرانی و عدم ثبات قیمت مواد اولیه در سال‌های اخیر و ورود اجناس بی‌کیفیت به بازار مسیر توسعه این هنر را برای سازندگان آن سخت کرده است. وی می‌گوید:« مغازه‌های اطراف حرم که زائرپذیر هستند محصولات بازاری و بی‌کیفیت را عرضه می‌کنند و همین باعث شده است هنر سنتی قم، که کارهای زیبا و گران قیمتی هستند شناخته نشوند و در کنج کارگاه‌ها ناشناخته بمانند. چنین عدم شناختی باعث شده است واسطه‌ها در بازار اهمیت پیدا کنند. دلال‌ها می‌آیند و محصولات قم را با قیمت کم خریداری می‌کنند و در شهرهای دیگر و خارج از کشور با قیمت بالا به فروش می‌رسانند. کسانی از همین راه دلالی به پول‌های کلانی رسیده‌اند در حالی که دست تولیدکننده خالی مانده است.فی‌المثل شرکت در نمایشگاه‌ها داخلی و خارجی نیازمند حمایت است و تولیدکننده بدون نقدینگی نمی‌تواند در چنین نمایشگاه‌هایی شرکت کند». آقای قانع می‌گوید که بدون یک بازار باثبات و شناخته شده‌ نمی‌توان به گسترش انگشترسازی قم امید بست. او خواست بسیاری از نقره‌سازان قم را به زبان می‌آورد: تشکیل بازارچه‌ی زیورآلات سنتی نقره قم. جایی که دست واسطه‌ها را قطع کند و زائران بیایند و با کالای با کیفیت قم مستقیم آشنا شوند و این کاری است که از بالا باید انجام شود: «قشر تولیدکننده ما قشر ضعیفی است. نقدینگی آن کم است.اما از بالا می‌شود برنامه‌ریزی کرد و با وام‌های کم‌بهره این طرح‌ها را پیش‌برد. طرحی که برای تولیدکنندگان توجیه شده باشد. می‌شود چنین بازاری را راه‌اندازی کرد. من موافق پاساژ نیستم. کار ما سنتی است. خانه‌های سنتی و کاروانسراهای قدیمی بهترین مکان‌ها برای ایجاد چنین بازارچه‌ای است. جایی که نزدیک مرکز شهر باشد و افراد آنجا را بشناسند. توریست بیاید. مطمئن باشید اگر چنین سرمایه‌گذاری اولیه‌ای انجام شود از هزار راه سود آن بازخواهد گشت».

استاد عباس قانعی فرد

خاطراتی از شاگردان گذشته

استاد به هنگام یادآوری شاگردانش لبخندی به برلب می‌آورد و از به ثمر نشستن زحماتش احساس خرسندی می‌کند. او از کارآموزی می‌گوید که در یادگیری احساس بدی داشت و مادرش زنگ می‌زد و می‌گفت که شب‌ها فرزندش گریه می‌کند که نمی‌توانم کاری بسازم و نمی‌توانم این‌کاره شوم: « من اما گفتم صبر کنید. با تلاش من و خودش پیشرفت خواهد کرد. امروز آن کارآموز برند خودش را در بازار دارد. شاگرد دیگری داشتم که آموزش به آن بسیار سخت بود و من می‌گفتم اگر به تو انگشترسازی را یاد بدهم بزرگترین کار دنیا را انجام داده‌ام! خدا رو شکر او هم امروز انگشترساز موفقی است و پیش من می‌آید و این خاطره را برای من تعریف می‌کند. اکثر شاگردانم آدم‌های سالم و موفقی هستند».

 

خوشه‌ی انگشتر قم: راهی به سوی آینده

آقای قانع به فعالیت‌های خوشه‌ی انگشتر قم و مدل توسعه خوشه‌ای بسیار خوشبین است و معتقد است زحمات این گروه زیر نظر آقای صابری می‌تواند به توسعه زیورآلات سنتی استان قم ختم شود: « دوره‌ها، کارگاه‌ها و نمایشگاه‌هایی که برگزار می‌کنند بسیار موثر است. هم دانش تولید این محصولات هنری را گسترش می‌دهد و هم دانش موردنیاز برای بازاریابی آن را فراهم می‌کند».