استاد مهدی ابراهیمی

استاد مهدی ابراهیمی استاد انگشترساز

آدرس: قم، خیابان ارم، پاساژ برلیان، طبقه همکف

خلاصه سرگذشت

آقای مهدی ابراهیمی از استادکاران قدیمی قم در زمینه­ ی نقره­ سازی است. بخشی از کارنامه ­ی پربار ایشان شرکت در 40 نمایشگاه داخلی، 12 نمایشگاه خارجی و همچنین نمایشگاه اختصاصی در کاخ موزه­ ی نیاوران در طی 33 سال گذشته است. وی در سال 1352 در شهر قم به دنیا آمد و از سال 1366 وارد شغل زیورآلات نقره شد. وی به‌واسطه آشنایان خود وارد صنف طلا و جواهر شد و از شاگردی طلافروشی اولین گام‌های خود را در این حرفه برداشت. حوالی دهه هفتاد بود که فعالیت استاد ابراهیمی رونق یافت و بازار مناسبی شکل گرفت. ایشان از آن سالها یاد می‌کند. محصولی که ایشان می‌سازد تا پنج سال از بابت کیفیت ساخت ضمانت دارد. علی­رغم آنکه بازار فروش‌شان بیشتر درون کشور است اما در کشورهای عربی چون عراق و کشورهای حوزه­ی خلیج‌فارس نیز کارهایشان به فروش می­‌رسند. از مزایای این شغل آن است که «با کمترین سرمایه می‌توان آن را شروع کرد»؛ اما برای پیشرفت باید موانع را از پیش پای سازندگان برداشت. «سازنده­ نقره در رده­ی صنایع دستی محسوب می‌شود اما در مواردی مشاهده می‌شود که به سازندگان اخطار پلمپ می‌دهند».

سخنان برگزیده:

  • چالش‌ها علی‌رغم مشکلاتی که به وجود می‌آورند امکاناتی را نیز برای انسان‌ها می‌آفرینند

  • هر برندی ناگزیر است در بازار وجه تمایز خود را با دیگر برندها مشخص کند. برای یک برند چه چیزی بهتر از این‌که وجه تمایزش کیفیت و ضمانت کارش باشد؟
  • کیفیت کار برای ما بسیار مهم است و اینکه مشتری به ما اعتماد داشته باشد، مسیر همیشگی ماست
  • در قم پتانسیل جهت توسعه بازار هر محصولی وجود دارد و دستیابی به این هدف تنها نیازمند برنامه‌ریزی و انسجام است
  • ما به جای تولید محصولات تک، می‌توانیم تشکیل اتحادیه دهیم و محصولاتمان را در تیراژ بالا عرضه کنیم
  • این حرفه نیازمند تلاش و صرف وقت است؛ زیرا تنها در بلندمدت است که می‌توان کیفیت کار را بالا برد و به موفقیت‌های بالایی در این عرصه دست پیدا کرد.

حضرت محمد صلی‌الله علیه و آله و سلم:

امْنُنْ عَلَيْنَا بِالنَّشَاطِ وَ أَعِذْنَا مِنَ الْفَشَلِ وَ الْكَسَلِ وَ الْعَجْزِ وَ الْعِلَلِ وَ الضَّرَرِ وَ الضَّجَرِ وَ الْمَلَل

خدایا نعمت سرزندگی و کوشایی را به ما ارزانی دار و از سستی، تنبلی، ناتوانی، بهانه آوری، زیان، دل مردگی و ملال، محفوظمان دار

بحار الانوار (ط – بیروت)‏ ج 91، ص 125

از شاگردی طلافروشی تا استادکاری نقره

آقای مهدی ابراهیمی از استادکاران قدیمی قم در زمینه­ی نقره­سازی است. بخشی از کارنامه­ ی پربار ایشان شرکت در 40 نمایشگاه خارجی، 12 نمایشگاه داخلی و همچنین نمایشگاه اختصاصی در کاخ موزه ­ی نیاوران در طی 33 سال گذشته است؛ اما این مسیری نیست که یک استادکار یک‌شبه آن را طی کرده باشد. وی در سال 1352 در شهر قم به دنیا آمد و از سال 1366 وارد شغل زیورآلات نقره شد. داستان کار و کوشش ­های ایشان از همان دوران کودکی شروع شد که پدر خود را از دست داد و زودتر از همسالان خود به دنبال کسب رزق و روزی رفت. وی به‌واسطه آشنایان خود وارد صنف طلا و جواهر شد و از شاگردی طلافروشی اولین گام‌های خود را در این حرفه برداشت. آقای ابراهیمی جوان، با محاسبه سرمایه طلافروشی در آینده، فروش طلا را کنار گذاشته و وارد سازندگی طلا در رشته زنجیر کلافی و زنجیر یزدی شد. بعد از یک سال رشته ملیله کاری و چندتکه کاری را ادامه می‌دهد. ایشان پس از کسب تجاربی در طلاسازی به خدمت سربازی رفت؛ اما زمانی که بازگشت، تجربه ­ای جدید را آغاز نمود. فعالیت پیشین خود را این بار بر روی نقره ادامه داد. وی در این باره می‌گوید: «قبل از اینکه بنده به خدمت بروم، نزدیک هشتاد کارگاه طلاسازی در قم بود. در دو سالی که من سربازی رفتم و بازگشتم همه تعطیل شده بود. دلیل آن ورود طلای هندی به بازار و عدم توان رقابت طلاسازان ایرانی با آن بود». به این ترتیب زمانی که آقای ابراهیمی از خدمت سربازی بازگشت، مغازه خود را تأسیس کرد و شروع به فعالیت در پاساژ قدیم احسانی در بازار قم نمود.

چالش‌ها به عنوان موهبت

چالش­ ها علی­رغم مشکلاتی که به وجود می ­آورند امکاناتی را نیز برای انسان­ ها می ­آفرینند. استاد ابراهیمی در هنگام تغییر مسیر کاریش از طلا به سمت نقره دچار چنین چالش­ هایی گشت. «فلز طلا و نقره ماهیت متفاوتی دارند کار بر روی هرکدام متفاوت است و علاوه بر این استادکار ماهری برای آموزش دادن ساخت نقره در قم وجود نداشت». البته ایشان از این چالش ­ها به عنوان موهبت یاد می‌کند زیرا باعث شدند که ایشان با تکیه بر تخصص و تجربه ساخت طلا وارد حیطه ساخت نقره شوند و به این طریق سبک‌های خاصی را ابداع کنند.

سال‌های رونق

حوالی دهه هفتاد بود که فعالیت استاد ابراهیمی رونق یافت و بازار مناسبی شکل گرفت. ایشان از آن سال ها یاد می‌کند و اضافه می‌کند: «تعداد سازندگان کم بود، چهار پنج نفر بودیم و رونق اقتصادی در آن زمان در جریان بود».

ضمانت؛ نشان کیفیت برند

هر برندی ناگزیر است در بازار وجه تمایز خود را با دیگر برندها مشخص کند. برای یک برند چه چیزی بهتر از این‌که وجه تمایزش کیفیت و ضمانت کارش باشد؟ استاد مهدی ابراهیمی می ­گوید محصولی که می‌سازد بی نقض است و عیب فنی و طراحی در آن نمی‌توان یافت. ساخته‌های وی تا پنج سال از بابت کیفیت ساخت ضمانت دارد. ایشان درباره ضمانت اصالت محصولات خود می‌گوید: «اگر محصولی را به مشتری بدهیم و بگوییم این نگین عقیق یمن است با پایه­ ی نقره تا صدسال دیگر هم این ضمانت را دارد که اگر این‌چنین نبود، پس گرفته شود». این ضمانت ناشی از اهداف بلندمدت استاد ابراهیمی است: «بعضی از اهداف ما، اهداف دائمی هستند، مانند صداقت با مشتری. کیفیت کار برای ما بسیار مهم است و اینکه مشتری به ما اعتماد داشته باشد، مسیر همیشگی ماست». به‌علاوه استاد انگشترساز، به تنوع محصولات خود اشاره می‌کند. در دنیای امروز ساخت زیورآلات طراحی است که حرف اول و آخر را می­زند. «فعالیت من و برادرم در قم به این مشهور است که طراح کار خود هستیم و این طرح را صادر می‌کنیم». مجموعه­ ای این عوامل بازار فروش خوبی را برای کسب و کار آنان رقم زده است و علی­رغم آنکه بازار فروش شان بیشتر درون کشور است اما در کشورهای عربی چون عراق و کشورهای حوزه­ ی خلیج‌فارس نیز کارهای شان به فروش می­ رسند.

چون که صد آمد نود هم پیش ما است؛ نگاهی به مشکلات

«مشکل اساسی در اقتصاد کلان است»؛ این نظر آقای ابراهیمی در رابطه با مشکلات و معضلات حوزه­ی نقره­ سازی است. او بر این باور است اگر مشکلات کلان حل گردند، مشکلات خرد به دنبال آن­ها رفع می‌شوند. «شغل نقره‌سازی، شغلی حیاتی مرتبط با ارزاق و زندگی مردم نیست. اگر شرایط اقتصادی مساعد نباشد و جامعه در رفع نیازهای اساسی خود دچار مشکل باشد، نمی‌تواند به سراغ شغل و بازار ما بیاید که کاری زینتی است؛ اما درعین‌حال باید به یاد داشته باشیم این شغلی است که ارزش‌افزوده بسیار دارد و کشورهای بسیاری از این فعالیت کسب درآمدی بیشتر از نفت دارند».

ایشان در ارتباط با چالش‌های ساخت زیورآلات سنتی به قوانین کشوری اشاره می‌کند و می‌گوید: «قوانین کشوری ما بسیار ایراد دارد و گویی افراد متخصص و ماهر این قوانین را تصویب نکرده ­اند». همانطور که قوانین خوب جاده­ ی توسعه را هموار می­ سازند، قوانین بد مانند سنگلاخی هستند در راه پیشرفت. استاد ابراهیمی نقره‌سازی را شغل ویژه­ ای می ­داند. از مزایای این شغل آن است که «با کمترین سرمایه می‌توان آن را شروع کرد»؛ اما برای پیشرفت باید موانع را از پیش پای سازندگان برداشت. «سازنده­ نقره در رده­ ی صنایع دستی محسوب می‌شود اما در مواردی مشاهده می‌شود که به سازندگان اخطار پلمپ داده می‌دهند». آقا مهدی تأکید می‌کند که سازندگان از دریافت پروانه کسب معاف هستند و پروانه صنایع دستی برای آن­ها کفایت می‌کند؛ اما عدم هماهنگی قانونی این مشکل را به یکی از معضلات اساسی این حرفه بدل کرده است؛ اما سرفصل بعدی که وی به آن اشاره می­کند عدم وجود کارگاه مشترک سازندگی در استان قم است. ایشان در این­باره می­گوید: «ضعف ما ایرانیان در کارهای گروهی است. فعالیت ­هایی مانند مدل توسعه ­ی خوش ه­ای می ­توانند روحیه ­ی تعاون و همکاری را در بین ما تقویت کنند. مگر چند نفر در قم کار تک و منحصر به فرد لازم دارد؟ بسیار کم. باید شرایطی پیش بیاید که سازندگان و مغازه ­دارن بتوانند با برنامه ­ریزی، یک کارگاه و کارخانه تشکیل بدهند و قادر به صادرات باشند». صادراتی که بتواند با سازندگان اصلی نقره چون تایلند، چین، ترکیه و ایتالیا رقابت کند؛ زیرا ازنظر ایشان در قم پتانسیل آن وجود دارد و دستیابی به این هدف تنها نیازمند برنامه ­ریزی و انسجام است. «ما باید رقابت کنیم. هم با کشورهای دیگر و هم با هم‌صنفان خود. تنها رمز موفقیت تلاش بیشتر و رقابت‌پذیری است».

به نظر استاد مهدی ابراهیمی باید از واردات بی رویه از کشور چین جلوگیری شود و قوانین حمایتی وضع گردد تا بتوان صادرات انبوه داشت. اگر چنین شرایطی فراهم شود «ما به جای تولید محصولات تک، می‌توانیم محصولاتمان را در تیراژ بالا عرضه کنیم». در حال حاضر ایشان قوانین صادراتی را دشوار و پر اشکال قلمداد می­کند: «اگر این موانع رفع گردد، بازار مطلوبی در آینده شکل خواهد گرفت. چراکه قدرت رقابت به لحاظ کیفیت وجود دارد و با تسهیل قوانین صادراتی می‌توان این هنر و حرفه را توسعه داد».

توصیه‌ای به جوانان

از استاد ابراهیمی می­ خواهیم برای جوانان توصیه­ ای داشته باشند. این استاد خبره به ما می­ گوید: «اگر جوانان به کارهای ظریف و هنری علاقمند هستند و صبر و حوصله بالایی دارند، وارد این حرفه هنری بشوند. این حرفه نیازمند تلاش و صرف وقت است؛ زیرا تنها در بلندمدت است که می ­توان کیفیت کار را بالا برد و به موفقیت‌های بالایی در این عرصه دست پیدا کرد».